The University of Oxford (nieformalnie: Oxford University, lub po prostu Oxford, tradycyjne spolszczenie: Uniwersytet Oksfordzki lub po prostu Oksford) – najstarszy uniwersytet w krajach języka angielskiego, znajdujący się w Oksfordzie w środkowej Anglii.
Obok University of Cambridge, jest to najbardziej renomowana uczelnia w Wielkiej Brytanii, wysoko ceniona w Europie oraz na świecie. Stale zajmuje miejsce w pierwszej dziesiątce wszelkich światowych rankingów uczelni wyższych, tak w klasyfikacji ogólnej, jak i w poszczególnych dziedzinach nauki. Według rankingu przygotowanego w 2006 przez magazyn The Times Higher Education Supplement jest to trzecia, po Harvard University i Cambridge University, uczelnia na świecie. W konkurencyjnym rankingu przygotowanym w 2006 przez chiński Instytut Szkolnictwa Wyższego Uniwersytetu Jiao Tong w Szanghaju Oksford uplasował się na 10. pozycji na świecie i 2. w Europie.
Oxford University i Cambridge University określane są idiomatycznie wspólną nazwą Oxbridge.
Oxford University składa się z wydziałów, które prowadzą wykłady, ćwiczenia i przeprowadzają egzaminy oraz z 39 niezależnych od siebie kolegiów (ang. college) i 7 Permanent Private Halls (czyli jednostek na niepełnych prawach kolegium), które skupiają studentów i profesorów, spełniają rolę akademików i zajmują się dodatkowym kształceniem studentów w systemie tutorialnym.
System kolegialny tego uniwersytetu przejął od średniowiecznego Uniwersytetu Paryskiego. Najstarsze kolegium w Oksfordzie to University College, założony w 1247. Kolegia dzielą się na undergraduate colleges (większość kolegiów), na których odbywa się kształcenie na poziomie licencjatu, magisterium i przeprowadza przewody doktorskie, oraz postgraduate colleges (niektóre kolegia, np. Nuffield), na których odbywa się kształcenie tylko na poziomie magisterium i doktoratu. Wyjątkiem jest All Souls College, który jest przeznaczony tylko dla fellows, czyli profesorów uniwersytetu. Przynależność do tego kolegium jest uznawana za najbardziej prestiżowe wyróżnienie w brytyjskim świecie akademickim. Do All Souls College należał Polak, profesor Leszek Kołakowski.
Rok szkolny w Oksfordzie podzielony jest na trzy trymestry:
- Michaelmas - październik-grudzień
- Hilary - styczeń-marzec
- Trinity - kwiecień-czerwiec
Tradycyjnie kolegia rywalizują ze sobą. Co roku publikowany jest ranking kolegiów na podstawie wyników akademickich studentów, nazywany tabelą Norringtona. W 2006 roku pierwsze miejsce zajął Merton College, a drugie Balliol.
Kolegia Oxford University
| Nazwa |
Rok założenia |
Adres strony internetowej |
Partnerskie kolegium w w Cambridge |
| All Souls College |
1438 na intencję zbawienia dusz Anglików poległych w
stuletnia">wojnie stuletniej |
Strona internetowa |
Trinity Hall |
| Balliol College |
1263 |
Strona internetowa |
istnieje)">St John’s College |
| Brasenose College |
1509 |
Strona internetowa |
istnieje)">Gonville and Caius College |
| Christ Church |
1546 |
Strona internetowa |
Trinity College |
|
istnieje)">Corpus Christi College |
1517 |
Strona internetowa |
istnieje)">Corpus Christi College |
| Exeter College |
1314 |
Strona internetowa |
Emmanuel College |
| Green College |
1979 |
Strona internetowa |
istnieje)">St Edmund’s College |
|
istnieje)">Harris Manchester College |
1786, Status kolegium w 1996, wcześniej Permanent Private Hall |
Strona internetowa |
|
| Hertford College |
1282 |
Strona internetowa |
|
| Jesus College |
1571 |
Strona internetowa |
Jesus College |
| Keble College |
1870 |
Strona internetowa |
Selwyn College |
| Kellogg College |
1990, Status kolegium w 1994, wcześniej Permanent Private Hall |
Strona internetowa |
|
|
istnieje)">Lady Margaret Hall |
1878 |
Strona internetowa |
Newnham College |
| Linacre College |
1962 |
Strona internetowa |
Wolfson College |
| Lincoln College |
1427 |
Strona internetowa |
Downing College |
| Magdalen College |
1458 |
Strona internetowa |
istnieje)">Magdalene College |
|
istnieje)">Mansfield College |
1886, Status kolegium w 1995, wcześniej Permanent Private Hall |
Strona internetowa |
|
| Merton College |
1264 |
Strona internetowa |
Peterhouse |
| New College |
1379 |
Strona internetowa |
King’s College |
| Nuffield College |
1937 |
Strona internetowa |
|
|
College" class="mw-redirect">Oriel College |
1326 |
Strona internetowa |
Clare College |
| Pembroke College |
1624 |
Strona internetowa |
Queens’ College |
|
istnieje)">The Queen’s College |
1341 |
Strona internetowa |
Pembroke College |
|
istnieje)">St Anne’s College |
1878 |
Strona internetowa |
New Hall |
|
istnieje)">St Antony’s College |
1950, Status kolegium w 1963, wcześniej Permanent Private Hall |
Strona internetowa |
|
|
istnieje)">St Catherine’s College |
1963 |
Strona internetowa |
Robinson College |
| St Cross College |
1965 |
Strona internetowa |
Clare Hall |
| St Edmund Hall |
1226, Status kolegium w 1957, wcześniej Permanent Private Hall |
Strona internetowa |
istnieje)">Fitzwilliam College |
|
istnieje)">St Hilda’s College |
1893 |
Strona internetowa |
|
|
istnieje)">St Hugh’s College |
1886 |
Strona internetowa |
Clare College |
|
istnieje)">St John’s College |
1555 |
Strona internetowa |
istnieje)">Sidney Sussex College |
|
istnieje)">St Peter’s College |
1929 |
Strona internetowa |
|
|
istnieje)">Somerville College |
1879 |
Strona internetowa |
Girton College |
|
istnieje)">Templeton College |
1965, Status kolegium w 1995, wcześniej Permanent Private Hall |
Strona internetowa |
|
| Trinity College |
1554 |
Strona internetowa |
istnieje)">Churchill College |
| University College |
1249 |
Strona internetowa |
Trinity Hall |
| Wadham College |
1610 |
Strona internetowa |
Christ’s College |
| Wolfson College |
1966, Status kolegium w 1981, wcześniej Permanent Private Hall |
Strona internetowa |
Darwin College |
|
istnieje)">Worcester College |
1714 |
Strona internetowa |
istnieje)">St Catharine’s College |
Permanent Private Halls
Historia

Oprawy starych ksiąg w bibliotece Merton College
Dokładna data założenia uniwersytetu nie jest znana. Istnieją dane wskazujące na to, że wykładano tu już w roku 1096. Od 1167, w którym król Henryk II zakazał Anglikom studiować na Uniwersytecie Paryskim, Uniwersytet Oksfordzki zaczął gwałtownie się rozwijać i zyskiwać na znaczeniu. W tym czasie założone pierwsze Halls of Residence (w pewnym stopniu odpowiadające konwiktom), które później stały się kolegiami (ang.: colleges).
Akademicy nie żyli w przyjaźni z mieszkańcami Oksfordu, co w czasach średniowiecznych było ogólnym standardem w stosunkach uniwersytet–miasto. W 1209 jeden ze studentów został oskarżony o gwałt na mieszczance. W wyniku samosądu, mieszczanie powiesili trzech przyjaciół domniemanego gwałciciela (ponieważ on sam się ukrywał). Na skutek tego zajścia, wielu uczonych rozpierzchło się po kraju, a część z nich prawdopodobnie założyła Cambridge University.
Mieszkańcy miasta szukali pomocy w zażegnaniu konfliktu z akademikami u legata papieskiego, Nicholasa de Romanis, który w roku 1214 usiłował rozwiązać problem, nadając uniwersytetowi kartę praw i ustanawiając urząd kanclerza (ang. Chancellor). Choć poprawiło to sytuację uniwersytetu, niesnaski bynajmniej się nie zakończyły.
W XIII-XIV wieku środowisko naukowe Oksfordu odegrało ważną rolę w rozwoju nauk matematyczno-przyrodniczych. Działali tu m.in. Robert Grosseteste, Roger Bacon i inni przedstawiciele tzw. szkoły oksfordzkiej.
W roku 1355, w dniu św. Scholastyki, czyli 10 lutego, w lokalnej tawernie kłótnia pomiędzy miejscowymi a dwoma studentami przerodziła się w bijatykę a potem dwudniowe zamieszki, w wyniku których zabitych zostało 63 akademików i około 30 miejscowych. Po tym wydarzeniu, król Edward III potwierdził prymat Uniwersytetu nad miastem, nadając mu dodatkowe przywileje i nakazując burmistrzowi oraz radzie miejskiej co roku w dniu św. Scholastyki przechodzić ulicami miasta z odkrytymi głowami i płacić Uniwersytetowi grzywnę: jednego pensa za każdego zabitego akademika. Trwało to aż do roku 1825. Również od XIV wieku dwóch posłów reprezentuje Uniwersytet w Izbie Gmin.
W czasie reformacji na Oksfordzie działali Jan Hus i John Wyclif (Jan Wiklef). Mimo to tymczasowo zawieszono działalność uniwersytetu. W 1571 został on reaktywowany przez parlament za zgodą Elżbiety I. Po rewolucji angielskiej i wojnie domowej wraz z powstaniem Royal Society, uniwersytet w Oksfordzie zyskał dobre warunki rozwoju. Działali tu m.in. Edmund Halley, Robert Hooke i Robert Boyle. W tym czasie uczelnia szkoliła elitę państwową i kościelną.
W XIX wieku w teologii anglikańskiej dużą role odegrał tzw. ruch oksfordzki (reprezentowany m.i.n przez Johna Henry’ego Newmana), dążący do odnowienia Kościoła anglikańskiego na zasadach wczesnochrześcijańskich i dający początek katolicyzującemu anglikanizmowi (reprezentowanemu m.in. przez oksfordczyka, C.S.Lewisa). W filozofii na Uniwersytecie w Oksfordzie rozwinął się tzw. idealizm brytyjski (odłam heglizmu, reprezentowany m.in. przez F.H. Bradleya), a później w opozycji do niego tzw. oksfordzka szkoła realistów. Pod względem strukturalnym Oksford pozostał uniwersytetem kolegialnym, jakkolwiek w XIX w. przeszedł reorganizację na wzór uniwersytetów niemieckich (łączenie funkcji dydaktycznej z prowadzeniem badań naukowych), rozbudowano podział na wydziały, wprowadzono laboratoria, pracownie, instytuty uniwersyteckie. Położono większy nacisk na rozwój nowoczesnych nauk ścisłych i przyrodniczych. Pod koniec XIX w. dopuszczono do studiów kobiety. Powstały wówczas kolegia żeńskie. Większość z nich, oprócz St Hilda’s College, z czasem zaczęła przyjmować również mężczyzn. W drugiej połowie XX w. nastąpiła zmiana programu studiów, wprowadzono system wielostopniowy, studia podyplomowe, oraz przyłączono do uniwersytetu wiele centrów i instytutów.