Uznawalność wykształcenia w Polsce i za granicą

Uznawanie dyplomów obywateli polskich
1) do celów akademickich
uznanie dokumentu w celu dalszego kształcenia się. Nie ma przepisów ogólnowspólnotowych, każdy
kraj posiada własne przepisy regulujące tę kwestię. Szczegółowe informacje można uzyskać,
kontaktując się z ośrodkiem ENIC/NARIC w danym kraju (ośrodki informacji – NARIC).
2) do celów zawodowych
uznanie dokumentu o wykształceniu w celu wykonywania zawodu lub działalności zawodowej - chodzi
o uznanie posiadanych kwalifikacji, a nie uzyskanych stopni i tytułów naukowych (ośrodki informacji
contact points o uznaniu kwalifikacji zawodowych w państwach członkowskich UE).
- zawód regulowany – zawód, którego wykonywanie jest uzależnione od spełnienia
wymagań kwalifikacyjnych i warunków określonych w odrębnych przepisach (ustawa z dnia
26 kwietnia 2001 o zasadach uznawania nabytych w państwach członkowskich UE
kwalifikacji do wykonywania zawodów regulowanych) (dyrektywy unijne).
- zawód nieregulowany – kwalifikacje uznaje pracodawca.

Uznawalność dyplomów – pod kątem pochodzenia dyplomu:

Uznawalność dyplomów zagranicznych w Polsce stan obecny

Kwestie uznawania w Polsce:
- świadectwa maturalnych,
- dokumentów przedkładanych przez kandydatów na studia uzupełniające,
- dyplomów ukończenia studiów,
- dokumentów o nadaniu stopni naukowych
regulowane są przepisami trzech ustaw:
- o systemie oświaty z 7 września 1991 r.,
- o szkolnictwie wyższym z 12 września 1990 r.,
- o tytule naukowym i stopniach naukowych z 12 września 1990 r.
Z treści tych ustaw wynika, że w Polsce istnieją dwie możliwości uznawania zagranicznych
dokumentów o wykształceniu:
- poprzez nostryfikację,
- w myśl procedur określonych przez umowy międzynarodowe.

Uznawalność dyplomów polskich za granicą
Polskie dyplomy mogą być uznawane bądź na mocy umów międzynarodowych o uznaniu
równoważności dokumentów o wykształceniu, albo też - w przypadku krajów, z którymi takich umów
nie podpisano - na podstawie obowiązujących w danym kraju przepisów o uznawalności zagranicznych
dyplomów.

Polskie dyplomy uznawane są przez inne państwa, o ile wydała je uczelnia posiadające do tego
uprawnienia. Uznanie polskich dyplomów w państwach, z którymi Polska nie zawarła umowy, odbywa
się zgodnie z przepisami wewnętrznymi danego państwa. W ramach odpowiedniej procedury może się
okazać, że polski dyplom zostanie przyrównany do zagranicznego dyplomu na innym poziomie
(na przykład dyplom magistra do dyplomu Bachelor of Arts w Wielkiej Brytanii a nie do dyplomu
Master).

Informacje o krajach, z którymi Polska podpisała umowy o uznawaniu wykształcenia dostępne są
na stronie Biura.

Szczegółowe informacje na ten temat uznania polskich dyplomów w pozostałych krajach można
uzyskać w ośrodkach zajmujących się sprawami uznawalności wykształcenia właściwym dla danego
kraju. Adresy oraz telefony do tych ośrodków są dostępne pod adresem internetowym
http://www.enic-naric.net. Dokumenty przeznaczone do obrotu prawnego z zagranicą powinny być
zalegalizowane( poświadczona autentyczność dokumentu )

Sposoby uznawania dyplomów:
- wzajemne umowy
- nostryfikacja dyplomów
Uznawanie wykształcenia na podstawie umów międzynarodowych a nostryfikacja
a) Następujące dokumenty o wykształceniu:
 świadectwa szkolne,
 świadectwa maturalne,
 dyplomy ukończenia studiów wyższych
 dyplomy o nadaniu stopni naukowych
uznawane są za równoważne odpowiednim polskim dokumentom na podstawie umów
międzynarodowych, lub w sytuacji braku uregulowań międzynarodowych, po przeprowadzeniu
nostryfikacji.

b) Nie wszystkie dokumenty wydane w państwie, z którym Polska zawarła umowę, są uznawane na jej
podstawie. Na podstawie umów uznawane są tylko takie dokumenty, o których mowa jest w danej
umowie oraz wydane zostały przez uprawnioną do tego instytucję w okresie obowiązywania umowy.
Potwierdzenie uznania dyplomów ukończenia studiów wyższych oraz stopni naukowych można uzyskać
w Biuro Uznawalności Wykształcenia i Wymiany Międzynarodowej, zaś w sprawach dotyczących
świadectw szkolnych oraz świadectw maturalnych należy się zwrócić do właściwego kuratorium
oświaty.

c) Nostryfikacji podlegają dokumenty pochodzące z krajów, z którymi Polska nie zawarła umowy
o wzajemnym uznawaniu dokumentów o wykształceniu, oraz dokumenty z krajów, z którymi Polska
zawarła ww. umowy, a które nie są w nich wymienione (na przykład dyplom bakałarza w krajach
byłego ZSRR).

Nostryfikacji świadectw szkolnych dokonują kuratoria oświaty, nostryfikacji dyplomów
ukończenia studiów wyższych oraz stopni naukowych – uprawnione do tego jednostki uczelni.
- Konwencja Praska i Konwencja Lizbońska
- ramy prawne uznawalności wykształcenia uzyskanego za granicą

Konwencja Praska o wzajemnym uznawaniu równoważności dokumentów ukończenia szkół średnich,
szkół średnich zawodowych oraz szkół wyższych, a także dokumentów o nadawaniu stopni i tytułów
naukowych, sporządzona została w Pradze dnia 7 czerwca 1972 r.

Rzeczpospolita Polska w dn. 17 grudnia 2003 ratyfikowała Konwencję o uznaniu kwalifikacji związanych
z uzyskaniem wykształcenia wyższego w Regionie Europy, zawartą w Lizbonie 11 kwietnia 1997 roku.
Jej postanowienia weszły w Polsce w życie z dniem 1 maja 2004 r.
W Konwencji Praskiej z 1972 r. oraz umowach bilateralnych zawartych w latach 70. i 80. stwierdzono
równoważność poszczególnych dokumentów. Posiadacze dyplomów w wyniku uznania uzyskują
zarówno uprawnienia akademickie (możliwość kontynuacji kształcenia w Polsce), jak i zawodowe.
Podobnie jest w przypadku uznania zagranicznego dokumentu w trybie nostryfikacji.
Na podst. ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym z dnia 27 lipca 2005 r.
(Art. 43, ustęp 5) :

Obywatele państw członkowskich Unii Europejskiej lub państw członkowskich Europejskiego
Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - stron umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym
i członkowie ich rodzin, posiadający środki finansowe niezbędne na pokrycie kosztów utrzymania
podczas studiów, mogą podejmować i odbywać studia, studia doktoranckie oraz inne formy kształcenia,
a także uczestniczyć w badaniach naukowych i pracach rozwojowych na zasadach obowiązujących
obywateli polskich, z tym że osobom tym nie przysługuje prawo do stypendium socjalnego, stypendium
specjalnego dla osób niepełnosprawnych, stypendium mieszkaniowego, stypendium na wyżywienie i
zapomóg.

Tłumaczenie dokumentów
Przyjmując wraz z uznawanym dokumentem jego tłumaczenie na język polski, należy zawsze
pamiętać, iż jest ono w większym lub mniejszym stopniu interpretacją zagranicznego dokumentu,
dokonaną w wielu przypadkach przez osobę nie posiadającą specjalistycznej wiedzy ani o polskim
systemie edukacji ani o systemie edukacji państwa, w którym został wydany dokument
o wykształceniu. Może to spowodować liczne niezamierzone przekłamania w treści tłumaczenia,
a nawet trudność w prawidłowym rozpoznaniu, z jakim dokumentem o wykształceniu mamy
do czynienia. Dlatego też zasadniczo ocena zagranicznego dokumentu powinna opierać się na
zapoznaniu się z treścią dokumentu w języku oryginalnym, zaś zastosowanie tłumaczenia powinno
mieć jedynie charakter pomocniczy. Oczywiście w wielu sytuacjach nie jest to możliwe.

Tłumaczenie zagranicznego dokumentu o wykształceniu może zostać dokonane:
- w Polsce – przez polskiego tłumacza przysięgłego,
- za granicą – wtedy wymagane jest jego poświadczenie w polskiej placówce
dyplomatyczno-konsularnej w kraju wydania dokumentu.
Należy zwrócić uwagę, żeby nadany tytuł/stopień nie został przetłumaczony na język polski,
lecz pozostawiony w brzmieniu oryginalnym. Tłumacz nie ma uprawnień do znajdowania polskiego
odpowiednika zagranicznego tytułu/stopnia – takie jest zadanie nostryfikacji i uznania na podstawie
umów międzynarodowych.

Świadectwa ukończenia studiów podyplomowych, certyfikaty językowe,
świadectwa/dyplomy ukończenia kursów

Nie ma możliwości formalnego uznania ich równoważności z polskimi odpowiednikami.
Nostryfikacji podlegają bowiem jedynie świadectwa szkolne i maturalne, dyplomy ukończenia studiów
wyższych oraz stopnie naukowe.
Świadectwa ukończenia studiów podyplomowych, certyfikaty językowe można natomiast
przedstawić bezpośrednio pracodawcy, jako poświadczenie posiadanych kwalifikacji i umiejętności.

Europas – sposób na ujednolicenie kwalifikacji i kompetencji
- portfolio składające się z 5 dokumentów umożliwiających obywatelom Unii Europejskiej lepsze
dokumentowanie i prezentowanie swoich kwalifikacji i kompetencji na obszarze całej Europy.
Korzystanie z Europass otwarte jest również dla państw Europejskiego Obszaru Gospodarczego nie
będących członkami Wspólnoty – tj. Islandii, Liechtensteinu i Norwegii (zgodnie z warunkami
określonymi w Porozumieniu EOG) oraz dla krajów kandydujących do przystąpienia do UE zgodnie z ich
odpowiednimi Układami Europejskimi.

Europass został przyjęty decyzją Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 grudnia 2004 r.
i obowiązuje od dnia 1 stycznia 2005 roku.
W skład Europass wchodzą następujące dokumenty:
1. Europass – CV
2. Europass – Mobilność
3. Europass – Suplement do Dyplomu
4. Europass – Suplement do Dyplomu Potwierdzającego Kwalifikacje Zawodowe
5. Europass – Paszport Językowy

Europass może być wykorzystany:
 do przygotowania kompletnego portfolio dokumentów związanych z karierą zawodową,
 w celu udokumentowania kwalifikacji zdobytych w różnej formie (kształcenie formalne,
szkolenia, staże i praktyki zagraniczne),
 do samooceny i prezentacji kompetencji językowych,
 przy poszukiwaniu pracy w kraju i za granicą,
 przy wyjeździe na staż lub praktykę,
 w przypadku kontynuacji nauki za granicą,
 przy przekwalifikowaniu się.

Gdzie można otrzymać dokumenty Europass?
Wzory dokumentów wchodzących w skład Europass wraz z instrukcjami ich wypełnienia dostępne będą
we wszystkich językach UE na europejskim portalu internetowym administrowanym przez jedną
z agencji Komisji Europejskiej – Europejskie Centrum Rozwoju Szkolenia
Zawodowego – Cedefop.

Tam też dostępne, będą we wszystkich językach UE, formularze, wraz z instrukcjami wypełnienia,
dwóch dokumentów, które wypełniane są samodzielnie przez zainteresowane osoby – Europass – CV
i Europass – Paszport Językowy.
Więcej informacji na temat Europassu na stronie Centrum Informacji i Planowania Kariery
Zawodowej.